SUN’IY INTELLEKT VA METAKOGNITIV YONDASHUV ASOSIDA XORIJIY TADQIQOTLARNI TAHLIL QILISH KO‘NIKMASINI RIVOJLANTIRISH
Abstract
Zamonaviy ta’lim jarayonida axborotlar oqimining keskin ortib borishi sharoitida o‘quvchilarda ilmiy tadqiqotlarni chuqur tahlil qilish va ongli o‘zlashtirish ko‘nikmalarini shakllantirish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ushbu tadqiqotda talabalarga ma’lum bir muddatda adabiyotlar tahlil qilish vazifasi yuklatilib, baholash mezoni orqali o‘lchandi hamda ularga suniy inttelekt platformasi orqali ishlaydigan Scispace platformasi o‘rgatilgan. Natijada ular adabiyotlar tahlili puxta hamda qisqa muddat ichida tahlil qilishdi. Xulosa qilib aytganda, sun’iy intellekt va metakognitiv yondashuvni uyg’unlashtirish o‘quvchilarning xorijiy tadqiqotlarni chuqur tahlil qilish, tanqidiy fikrlash va mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini samarali rivojlantirishga xizmat qiladi.
References
1. AI competency framework for teachers. (2024). In UNESCO eBooks. https://doi.org/10.54675/zjte2084
2. European Commission. Digital education action plan (2021-2027). Available from: https://ec.europa.eu/education/education-in-the-eu/digital-education-a ction-plan_en; 202
3. Cardona MA, Rodríguez RJ, Ishmael K. Artificial intelligence and the future of teaching and learning: insights and recommendations. Available from: https:// www.ed.gov/sites/ed/files/documents/ai-report/ai-report.pdf; 2023
4. Zhao, Y., & Zhong, R. (2024). Paradigm Shifts in Education: An Ecological analysis. ECNU Review of Education, 8(1), 21–40. https://doi.org/10.1177/20965311241296162
5. Zhang C, Schießl J, Plo¨ßl L, Holfmann F, Gl¨ aser-Zikuda M. Acceptance of artificial intelligence among pre-service teachers: A multigroup analysis. Int J Educ Technol High Educ 2023;20:49. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00420-7
6. Flavell, J. H. (1979). “Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental inquiry.” OCTOBER 1979 • AMERICAN PSYCHOLOGIST. Vol. 34, No. 10,906-911.
7. Muborak, Umarova. "kollaborativ o ‘qitish jarayonida metakognitiv strategiyalarning uyg ‘unlashuvi." tadqiqotlar 77.2 (2026): 171-175.
8. Hojiboyeva G. Ta’lim jarayonida metakognitiv strategiyalarni qo‘llash. Yangi O‘zbekiston, yangi taraqqiyot jurnali. – 2025. – №3(3). – B. 152-155.
9. Tojiyeva G.S. "Metakognitsiya—o ‘quvchilarning o ‘zo ‘zini o ‘rganish qobiliyatini shakllantirish va rivojlantirishga yo ‘naltirilgan yondashuvlar." Global Science Review 10.1 (2025): 34-38.
10. Lingel, K., Neuenhaus, N., Artelt, C., & Schneider, W. (2014). Der Einfluss des metakognitiven Wissens auf die Entwicklung der Mathematikleistung am Beginn der Sekundarstufe I. Journal Für Mathematik-Didaktik, 35(1), 49–77. https://doi.org/10.1007/s13138-013-0061-2
11. Urban, K., & Urban, M. (2024). “I know my idea is original!” Creative metacognitive monitoring and regulation in kindergarten children. Thinking Skills and Creativity, 52, 101541. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2024.101541
12. Adawiya, R., & Csíkos, C. (2026). Exploring the interactions between metacognitive strategies, emotional factors, and mathematics performance: Evidence from a CB-SEM model in Indonesian high school students. Acta Psychologica, 262, 106131. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.106131
13. Wong, I. Y. F., Kwok, T. T. O., Wong, C. W. M., Lam, Y. H. L., & So, G. L. H. (2025). Comparison of students’ use of cognitive and metacognitive strategies between live demonstration and complementary immersive virtual reality simulation in fundamental skills learning: A mixed-methods study. Nurse Education in Practice, 88, 104576. https://doi.org/10.1016/j.nepr.2025.104576
14. Alsaiari, O., Baghaei, N., Lodge, J. M., Noroozi, O., Gašević, D., Boden, M., & Khosravi, H. (2026). Directive, metacognitive, or a blend of both? A comparison of AI-generated feedback types on student engagement, confidence, and outcomes. Computers and Education Artificial Intelligence, 100553. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2026.100553
15. Fatmawati, B., Hunaepi, & Asy’ari, M. (2025). The moderating role of cognitive style on the relationship between critical thinking disposition, metacognitive awareness, and metacognitive strategies. Social Sciences & Humanities Open, 12, 102006. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.102006
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Robiya Ermatova

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Litsenziya shartlari
Bu ish Creative Commons Attribution-NoCommercial 4.0 xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan. Ushbu litsenziya nusxasini koʻrish uchun http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ saytiga tashrif buyuring yoki Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, AQShga xat yuboring.
Ushbu litsenziyaga muvofiq, siz:
Ulashish — materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va qayta tarqatish
Moslashtiring - remiks qiling, o'zgartiring va materialga asoslang
Litsenziya shartlariga rioya qilgan holda litsenziar ushbu erkinliklarni bekor qila olmaydi. Quyidagi shartlar asosida:
Atribut - Siz tegishli kredit berishingiz, litsenziyaga havolani taqdim etishingiz va o'zgartirishlar kiritilganligini ko'rsatishingiz kerak. Siz buni har qanday oqilona yo'l bilan qilishingiz mumkin, lekin litsenziar sizni yoki sizning foydalanishingizni ma'qullashini taklif qiladigan tarzda emas.
Notijorat - Siz materialdan tijorat maqsadlarida foydalana olmaysiz.
Hech qanday qo'shimcha cheklovlar yo'q - Siz boshqalarga litsenziya ruxsat bergan har qanday harakatni qonuniy ravishda cheklaydigan qonuniy shartlar yoki texnologik choralarni qo'llay olmaysiz.