"Xalqaro nordik universiteti jurnali" — ведущий научный журнал, публикующий передовые исследования по широкому спектру научных дисциплин. Nordic Press служит платформой для экспертов, ученых и исследователей для распространения своих результатов, уделяя особое внимание продвижению высококачественных исследований, актуальных для мирового исследовательского сообщества. Наша миссия — способствовать обмену знаниями и поддерживать совместные достижения в различных областях обучения. Основные принципы издательского дела заключаются в следующем: Научная честность: все публикуемые статьи проходят строгий процесс рецензирования, чтобы гарантировать, что качество исследований поддерживается на высоком уровне. Прозрачность: открытый процесс и справедливая оценка для авторов и читателей. Универсальность: мы открыты для различных академических школ и методов, которые включают в себя различные идеи и подходы. Глобальное сотрудничество: Мы сотрудничаем с университетами, научными организациями и исследовательскими центрами по всему миру. Продвинутый подход: Мы следим за последними тенденциями и инновациями в научных разработках и отражаем их в нашей публикации. Nordic Press предлагает разнообразные ресурсы и услуги, которые помогут авторам продвигать свои исследования, в том числе: Поддержка авторов: предоставление рекомендаций авторам по написанию и форматированию их исследований. Открытый доступ: обеспечение открытости научных данных, что увеличивает охват и доступность исследований для более широкой аудитории. Интерактивные платформы: Создание возможностей для общения и обмена идеями между читателями и авторами. Nordic Press не только обслуживает научное сообщество, но также организует на сайте журнала различные мероприятия и вебинары с целью информирования широкой общественности об актуальных темах науки. Наша главная цель — донести новости из мира науки до более широкой аудитории и повысить социальный эффект научных исследований.
Nordic International University (Xalqaro Nordik Universiteti)
Условия лицензии Эта работа доступна под лицензией Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. Чтобы просмотреть копию этой лицензии, посетите http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ или отправьте письмо по адресу Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, США. По этой лицензии вы можете: Поделиться — копируйте и распространяйте материал на любом носителе и в любом формате. Адаптируйте — делайте ремиксы, трансформируйте и дорабатывайте материал. Лицензиар не может отозвать эти свободы, если вы соблюдаете условия лицензии. На следующих условиях: Атрибуция. Вы должны указать соответствующую ссылку, предоставить ссылку на лицензию и указать, были ли внесены изменения. Вы можете сделать это любым разумным способом, но не таким образом, который бы предполагал, что лицензиар одобряет вас или ваше использование. Некоммерческое использование — вы не имеете права использовать материал в коммерческих целях. Никаких дополнительных ограничений. Вы не имеете права применять юридические условия или технологические меры, которые юридически запрещают другим делать все, что разрешено лицензией.
O‘ZLASHTIRISH ESTETIKASI VA GERMENEVTIK YONDASHUV (Nazar Eshonqulning “Maymun yetaklagan odam” hikoyasi misolida)
Maqolada hozirgi adabiy jarayonda o‘zlashtirish estetikasi hamda germenevtik yondashuv masalalari haqida so‘z boradi va adabiy germenevtika hikoya janri misolida ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Nazar Eshonqulning “Maymun yetaklagan odam” hikoyasi asosida badiiy matnning ko‘pqatlamli ma’nosi, milliy va jahon adabiy tajribasining ijodiy o‘zlashtirilishi hamda o‘quvchi talqinining ahamiyati yoritiladi.
Copyright (c) 2026 Sevinch Tojiyeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
NOZIL XO‘JANDIY DEVONIDA AXLOQIY-DIDAKTIK MAVZUDA YOZILGAN ASARLARNING G‘OYAVIY-BADIIY XUSUSIYATI
Ushbu maqolada XIX asr Qo‘qon adabiy muhitida ijod qilgan yirik shoirlardan biri – Avaz Muhammad Noziliy Xo‘jandiy nazmiy namunalarining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari yoritilgan. Shoir devonida uchraydigan diniy-tasavvufiy hamda axloqiy-didaktik mazmundagi she’rlarning umumiy g‘oyaviy yo‘nalishlari va badiiy ifoda xususiyatlari tahlil etilgan.
Copyright (c) 2026 Abdulvosit Gulobov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
IBN SINONING HAYOT YO‘LI VA ILMIY MEROSI: AVTOBIOGRAFIK XOTIRALAR HAMDA JUZJONIY BAYONLARI
Ushbu maqolada Abu Ali ibn Sinoning o‘z tilidan bayon qilingan xotiralari (Abu Ubayd al-Juzjoniy tomonidan yozib olinib, oqqa ko‘chirilgan) hamda Juzjoniyning ustozi haqida yozgan bayoni asosida allomaning hayot yo‘li, ilmiy-ijodiy faoliyati va ilmiy merosi izchil yoritiladi. Xotiralarda erta ta’lim, ustoz-shogird munosabati, mustaqil mutolaa va sharhlar orqali bilimni chuqurlashtirish, shuningdek tajriba va mashaqqatli mehnat intizomi asosiy tayanch omillar sifatida ko‘rinadi. Juzjoniy bayonida esa siyosiy beqarorlik, saroy xizmati, safarlar va sinovlar fonida ham ilmiy ijodning uzluksiz davom etishi, “Ash-Shifo”, “Al-Qonun” kabi yirik asarlarning yaratilish muhiti hamda asarlar ro‘yxati orqali meros ko‘lami dalillanadi. Maqola natijasida mazkur tarjimai hol manbalari Ibn Sinoning shaxsiy taqdiri va ilmiy merosini bir butun manzara sifatida ochib beruvchi ishonchli asos ekani ko‘rsatib beriladi.
Copyright (c) 2026 Xurshida Yuldasheva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
YOQUBJON IS’HOQOV ILMIY FAOLIYATI VA ARXIVI
Mazkur maqolada Yoqubjon Is’hoqov ilmiy faoliyati va arxivi, arxivning o‘ziga xos jihatlari, tasnifi va tavsifi haqida so‘z yuritilgan.
Copyright (c) 2026 Alisher Xalimjonov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“HAFT GULSHAN”NING UCHINCHI GULSHANI MATNIY TADQIQI
Mazkur maqola XVIII-XIX asrlarda yashab ijod etgan atoqli shoir Nodirning “Haft gulshan” dostoni matniy tadqiqiga bagʻishlanadi. Maqolada asarning “Uchinchi gulshan” matnining qisqacha bayoni keltiriladi. Shu qism asosida asarning ikki nusxasi qiyosiy-matniy tadqiqi amalga oshiriladi. Tafovutlar tayanch nusxa deb tanlab olingan qoʻlyozmaga nisbatan aniqlanadi, tasniflanadi va jadval asosida statistik ma’lumotlar beriladi. Farqlarning barcha turi misollar orqali tahlil qilinadi.
Copyright (c) 2026 Shodiya A’zamova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Matnshunoslik tadqiqoti keyingi filologik o‘rganish va izlanishlar uchun poydevor vazifasini o‘tashini hisobga olib, asar tabdilini tayyorlash jarayoniga jiddiy qarash, xatolar ustida qayta ishlash va to‘g‘irlash ilmiy aniqlik nuqtayi nazaridan dolzarblik kasb etadi. Maqolada matn tabdili jarayonidagi murakkabliklar tahlil qilingan.
Copyright (c) 2026 Muhabbat Fazliddinova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
UVAYSIYNING MUSTAQILLIKKACHA VA MUSTAQILLIKDAN KEYIN O‘RGANILISHI
Mazkur maqolada Uvaysiy ijodining mustaqillikgacha va mustaqillikdan keyingi davrlarda o‘rganilish xususiyatlari qiyosiy-tahliliy asosda tadqiq etiladi. Tadqiqot jarayonida sovet davri adabiyotshunosligida ustuvor bo‘lgan ideologik yondashuvlar va ularning Uvaysiy ijodini talqin qilishga ko‘rsatgan ta’siri yoritiladi. Maqolada ikki davr o‘rtasidagi metodologik va mazmuniy farqlar aniqlanib, Uvaysiy ijodining haqiqiy badiiy-falsafiy mohiyati mustaqillik yillarida kengroq ochilgani asoslab beriladi.
Copyright (c) 2026 Shohista Jumaboyeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“VOMIQ VA AZRO” DOSTONINING TARIXIY ILDIZLARI
Sharq mumtoz adabiyotida sevgi-muhabbat mavzusida yaratilgan dostonlar alohida o‘rin tutadi. “Vomiq va Azro” dostoni ham ana shunday mashhur ishqiy asarlardan biri bo‘lib, u “Yusuf va Zulayho”, “Tohir va Zuhro”, “Farhod va Shirin”, “Layli va Majnun” singari dostonlar qatorida turadi. Mazkur asar ko‘plab ijodkorlar tomonidan qayta-qayta ishlangan bo‘lib, har bir variant o‘zining syujet va g‘oyaviy xususiyatlari bilan muayyan darajada originallikka ega. Dostonning keng tarqalganligi va ko‘p variantliligi uning nafaqat Sharq, balki G‘arb olimlari diqqat markazida bo‘lishiga sabab bo‘lgan. Shu bois “Vomiq va Azro” dostoni genezisini o‘rganish adabiyotshunoslik uchun muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.
Copyright (c) 2026 Ma’murjon Mamayusupov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
XIX-XX ASR XORAZM ADABIY MUHITINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI HAMDA ADABIYOTSHUNOSLIKDA KAMOLIY IJODINING TADQIQ ETILISHI
Istiqlol davri matnshunosligida XIX asr va XX asr boshlari Xorazm adabiy muhitida yashab ijod qilgan ijodkorlar adabiy merosi tadqiqi borasida miqyosi baland ishlar amalga oshirildi, oshirilmoqda. Turli ijodkorlarning lirik merosi, adabiy asarlari adabiyotshunoslik va matnshunoslik yuzasidan tadqiqot ishlari amalga oshirildi va nashrlardan chiqdi. Lekin bu davr adabiyotida tadqiqotchilarini kutayotgan mavzular va asarlar talaygina ekani va hali hammasi o‘rganilmaganligi ham ayni haqiqatdir. Bu orqali “...Avvalo xalqimizning yaratuvchilik dahosi bilan bunyod etilgan noyob merosini har tomonlama chuqur o‘rganish, yurtimizdan yetishib chiqqan buyuk alloma va mutafakkirlarning hayoti va ilmiy-ijodiy faoliyati haqida yaxlit tasavvur uyg‘otish, yosh avlodni gumanistik g‘oyalar, milliy g‘urur va iftixor ruhida tarbiyalashdek ezgu maqsadlar ko‘zda tutilgan”[1:4]. Salmoqli adabiy merosi bilan o‘zbek mumtoz she’riyati xazinasiga munosib hissa qo‘shgan ana shunday ijodkorlardan biri Otanazar Kamoliy hayoti va ijodiy merosi ham monografik ko‘lamda o‘rganilgan emas. Vaholanki, Otanazar Kamoliy adabiy merosining mamlakatimiz va xorijda fondlarida mavjud qo‘lyozma va toshbosma manbalari, hamda arxiv hujjatlarini matniy-qiyosiy tadqiq etish asosida shoir nazmiy asarlarini matnshunoslik va adabiy manbashunoslik erishgan bugungi yutuqlari asosida qayta tadqiq qilish zarurati mavjud. Kamoliyning diniy-ma’rifiy va ijtimoiy mavzularni qamrab olgan katta hajmdagi lirik asarlari e’tibordan chetda qolib kelgan. Shunga ko‘ra, shoir nazmiy asarlarining matn tarixi va tahriri masalasini o‘rganishga katta ehtiyoj bor.
Copyright (c) 2026 Sharofiddin Jalilov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ABDULLAH KÂDİRÎ’NIN ‘GEÇMİŞ GÜNLER’ ROMANI BASKILARI HAKKINDA
Bu makalede Abdulla Kadiri’nin ‘Geçmiş Günler’ romanı kronolojik olarak incelenmiştir. Bugüne kadar bu roman 20 civarında baskı görmüş ve yazarın yaşamı boyunca 4 kez: Arap alfabesine dayalı eski Özbek yazısı ve Latin alfabesine dayalı Özbek dilinde yayımlanmıştır. Daha sonra yazı reformunun bir sonucu olarak Kiril alfabesinde de birkaç kez yayımlanmış olsa da, farklı yıllara ait baskılara dayanmıştır. 1976’da Afganistan’ın başkenti Kabul’da roman Arap alfabesine dayanan eski Özbek yazısıyla yayımlanmıştır. Bu nüshada, diğer baskılardan farklı olarak eserin adı ‘Ötgan kunlar’ şeklinde değiştirilmiştir. Eser metni başlamadan önce içindekiler kısmında 15 sayfalık ‘Unvanlar listesi’ne yer verilmiştir. Ayrıca, 2019 yılında Cumhuriyet Merkezi Görme Engelliler Kütüphanesi’nde roman ilk kez görme engelli okuyucular için brayl yazısında yayımlandı.
Copyright (c) 2026 Feruza Usmanova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
OGAHIYNING SO‘Z QO‘LLASH MAHORATI (“RIYOZU-D-DAVLA” ASARI MISOLIDA)
Ushbu maqolada Muhammad Rizo Ogahiyning tarixiy-badiiy merosiga mansub bo‘lgan “Riyozu-d-davla” asarida so‘z qo‘llash mahorati, xususan, ishtiqoq san’atining badiiy va semantik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mumtoz sharq poetikasi nazariyasiga tayanib, ishtiqoq tushunchasining lug‘aviy va istilohiy talqinlari aniqlashtiriladi hamda uning tarixiy nasrdagi funksional vazifasi yoritiladi. Bu jarayonda Rashid al-Din Vatvat, Shayx Ahmad Taroziy, Ataullah Husayniy kabi mumtoz nazariyotchilar qarashlari asos qilib olinadi.
Copyright (c) 2026 Zulayxo Asqarova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
UMRZOQ XOLBOY O‘GʻLI HAYRATIYNING IJODIY MEROSI
Ushbu maqolada XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asrning birinchi choragida yashab, ijod etgan Umrzoq Xolboy o‘g‘li Hayratiyning milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyotiga qo‘shgan hissasi haqida fikr yuritiladi. Shoirning devoni hamda bayozlardan o‘rin olgan asarlari, ularning janrlari, g‘oyaviy mazmun-mohiyati bilan qisqacha, lekin lo‘nda va aniq ma’lumotlar keltirib o‘tiladi.
Copyright (c) 2026 Sodiqjon Solijonovich https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
INGLIZ VA O‘ZBEK DETEKTIV BADIIY MATNLARIDA LINGVOKULTUOLOGIK VA SOTSIOLINGVISTIK BIRLIKLARNING STRUKTUR-FUNKSIONAL TAHLILI: SIDNI SHELDONNING “IF TOMORROW COMES” VA TOHIR MALIKNING “MURDALAR GAPIRMAYDILAR” ASARLARI ASOSIDA
Ushbu maqolada Tohir Malikning “Murdalar gapirmaydilar” qissasi va Sidney Sheldonning “If Tomorrow Comes” romani parchasi misolida o‘zbek va ingliz badiiy matnlaridagi lingvokulturologik va sotsiolingvistik birliklar qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari ikki madaniyat (o‘zbek-islomiy va g‘arbiy-detektiv) o‘rtasidagi o‘xshashlik va tafovutlarni ochib beradi. O‘zbek tiliga tarjima misollari va statistik qiyos keltirilgan. Maqola tarjimonlar, lingvistika talabalari va adabiyotshunoslar uchun amaliy ahamiyatga ega.
Copyright (c) 2026 Ahmadjon Mamarasulov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
BAXTIQARO KERRI ROMANIDA SHAXSNING TOVARLAR OLAMI ORQALI QAYTA SHAKLLANISHI
Mazkur maqolada Baxtiqaro Kerri romani XIX asr oxiri va XX asr boshlarida AQShda jadallashgan industrializatsiya va urbanizatsiya jarayonlari bilan uzviy bog‘liq holda tahlil qilinadi. Stanley Korkin talqiniga ko‘ra, ayni tarixiy bosqichda mehnat, insoniy munosabatlar va o‘zlik haqidagi tasavvurlar tubdan o‘zgarib, narsalar hamda tovarlar shaxsni anglashning muhim vositasiga aylangan. Maqolada roman qahramonlari, xususan Kerri, Druet va Harstvud obrazlarining tashqi ko‘rinish, moddiy imkoniyat va ijtimoiy foydalilik mezonlari asosida talqin qilinishi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, Drayzer romanining poetik hamda narrativ tuzilishi ham ayni obyektlashgan dunyoqarashni mustahkamlashi ilmiy asosda yoritiladi. Natijada Baxtiqaro Kerri faqat axloqiy inqiroz romani sifatida emas, balki industrial jamiyat sharoitida shaxsning tovarlar va ijtimoiy funksiyalar tizimi orqali qayta shakllanishini ifodalovchi naturalistik matn sifatida baholanadi.
Copyright (c) 2026 Navruzbek Soybnazarov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
XAYRIDDIN SULTONNING “IKKI KARRA QAHRAMON” HIKOYASIDA SYUJET YARATISHDA XARAKTER
Ushbu maqolada o‘zbek nasrining ko‘zga ko‘ringan faol adiblaridan biri Xayriddin Sultonning “Ikki karra qahramon” hikoyasi tahlil qilingan. Yozuvchining aksariyat hikoyalari kabi “Ikki karra qahramon” hikoyasi ham qahramon ruhiy holatlari tasviriga boy. Biz ijodkorning o‘ziga xos uslubiga ham diqqat qaratdik. Hikoya qahramoni Muhammadkamolning boshidan o‘tkazgan voqealari vositasida adib uning xarakteri va oilaviy munosabatlardagi konfliktlarga munosabatini tasvirlaydi. Yozuvchi hikoyada bir vaqtning o‘zida ijtimoiy, psixologik va hissiy dramani yoritishga erishganligi maqolada o‘rganildi.
Copyright (c) 2026 Go‘zal Matyakubova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“JADID” GAZETASIDA ADABIY MAVZUDAGI MATERIALLAR TAHLILI
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek matbuotida, xususan, “Jadid” gazetasi misolida adabiy targ‘ibot hamda manba bilan ishlash masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida gazeta sahifalarida e’lon qilingan maqola va suhbatlar orqali yangi badiiy asarlarni tanishtirish, kitobxonlikni oshirish va xalqaro adabiy aloqalarni mustahkamlashning samarali mexanizmlari ochib berilgan. Shuningdek, klassik merosni (Alisher Navoiy ijodi) xalqaro miqyosda ommalashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan.
Copyright (c) 2026 Shodi Atamurodov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
SOCIO –ENLIGHTENMENT THOUGHT IN THE POETRY OF WOMEN POETS
This article examines the influence of the socio-political environment of Turkestan in the early twentieth century, particularly the Jadid reform movement, on the development of Uzbek women poets’ literary creativity. The study analyzes how women poets’ works reflected ideas of enlightenment, national consciousness, social justice, education, and the changing role of women in society. Special attention is given to the poetry of Nozimakhonim and Muazzamkhon as representative figures whose works articulate social inequality, colonial oppression, ignorance, and women’s social status through poetic expression. The article explores the interaction between traditional poetic forms based on aruz prosody and the emergence of syllabic meter, as well as the transformation of traditional imagery into new social and ideological meanings. Furthermore, the role of periodical press in disseminating women poets’ works and shaping public discourse is highlighted.
Copyright (c) 2026 Kamola Allanazarova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ABDURAHMON JOMIYNING “LAVOYIH” RISOLASIDAGI LOYIHALAR TALQINI VA ULARNING MAʼNO KOʻLAMI
Abdurahmon Jomiyning mazkur risolasida tasavvuf taʼlimoti va islom maʼrifati adabiy va goʻzal uslubda ifoda etilgan. Mazkur risola bir qancha loyihalarni oʻz ichiga olib, mazkur loyihalarni goʻzal bayon etish uchun sharq mumtoz adabiyotida adabiyotida maʼlum boʻlgan “nasri musajjaʼ” sanʼatidan foydalangan. Loyihalardagi murakkab tushunchalarni soddaroq uslubda ifodalash uchun ruboiylardan foydalangan.
Copyright (c) 2026 Yusuf Amonov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
DEVELOPING STUDENTS’ COMPETENCIES IN LEARNING LITERATURE THROUGH MODERN TECHNOLOGIES AND DIDACTIC GAMES
In an era of advanced modern technologies, teachers are teaching students not only in foreign language lessons but also in literature lessons using interactive methods and multimedia tools. Because literature is not just reading a literary work from beginning to end, but it is the foundation for forming students' spiritual knowledge, developing their cognitive abilities, and analyzing their life values. This article discusses the use of interactive methods in literature lessons and the development of students' mental competencies.
Copyright (c) 2026 Fazilat Sultanova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
CURRENT ISSUES IN THE STUDY OF LITERATURE
The study of literature in the third decade of the twenty-first century has transcended mere aesthetic appreciation, evolving into a strategic struggle for the preservation of humanistic thought. Within the context of Uzbekistan’s Third Renaissance, this article examines the "Current Issues" facing the field, ranging from the neurological erosion of "Deep Reading" to the widening linguistic chasm between classical heritage and modern vernacular. By proposing an interdisciplinary synthesis of Digital Humanities, Cognitive Science, and Comparative Globalism, the paper argues for a radical transformation of literary pedagogy to ensure the survival of national identity in an increasingly automated world.
Copyright (c) 2026 Dilnura Abduvasiyeva , Nasiba Qurbonova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“QISASI RABGʻUZIY” ASARIDA HUD ALAYHISSALOM NA’TI VA UNING ALISHER NAVOIYNING “TARIXI ANBIYO VA HUKAMO” ASARI BILAN QIYOSIY TAHLILI
Nosiruddin Burhoniddin Rabgʻuziyning “Qisasi Rabgʻuziy” va Alisher Navoiyning “Tarixi anbiyo va hukamo” asarlarida Hud alayhissalom na’ti, na’tlarning turlari, asarlardagi ma’lumotlarning qiyosiy tahlili, ularning manbalarini tahlil qilish.
Copyright (c) 2026 Komila Xakimova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ADABIYOTNI O‘RGANISHNING DOLZARB MASALALARI
Ushbu maqolada adabiyotni o‘rganish jarayonining zamonaviy muammolari, uning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda adabiy merosni yangi metodologiyalar asosida tahlil qilish masalalari yoritiladi. Shuningdek, globallashuv sharoitida adabiyotshunoslikning rivojlanish yo‘nalishlari, raqamli texnologiyalar va fanlararo yondashuvlarning adabiy tadqiqotlarga ta’siri haqida fikr yuritiladi. Adabiyotni o‘rganishda milliy qadriyatlar, tarixiy meros va zamonaviy ilmiy qarashlarni uyg‘unlashtirish zarurligi ilmiy jihatdan asoslab beriladi.
Copyright (c) 2026 Nozima Abduraxmanova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
PROBLEMS AND SOLUTIONS IN STUDYING CLASSICAL LITERATURE
This article examines the complex challenges and prospective solutions in the study of classical literature (Mumtoz adabiyot) within the modern educational and cultural context of New Uzbekistan. Despite the profound spiritual and aesthetic value of classical masterpieces, contemporary readers—specifically Generation Z and Alpha—face significant barriers, including archaic language, complex semiotic codes, and a cognitive disconnect from historical contexts. The author analyzes these pedagogical and philological problems, proposing an innovative synthesis of Digital Humanities, interactive pedagogy, and the adaptation of classical themes into contemporary media. The study concludes that bridging the gap between traditional heritage and modern perception is not merely an academic duty but a strategic necessity for preserving national identity and fueling the intellectual development of the Third Renaissance.
Copyright (c) 2026 Nasiba Qurbonova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
DAVLATSHOH SAMARQANDIYNING “TAZKIRAT USH-SHUARO” TAZKIRASIDA MODIH SHOIRLAR
Ushbu maqolada Davlatshoh Samarqandiyning “Tazkirat ush-shuaro” tazkirasida alohida oʻrin egallagan hamda oʻz davri haqida muhim maʼlumotlar bera oladigan modih shoirlar taʼrifi keltiriladi. Shuningdek, bu shoirlarning hukmdorlar bilan munosabati, podshohlarning shoirlarga qay darajada ahamiyat berishi Amir Temur va temuriylar davridagi shuaro misolida tahlil etiladi.
Copyright (c) 2026 Madina Abruyeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
PORSOXON SHAMSIYEV ILMIY MEROSINING NAZARIY VA AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada o‘zbek matnshunosligi va navoiyshunosligining asoschilaridan biri, filologiya fanlari doktori, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi Porsoxon Shamsiyevning (1897–1972) ilmiy merosi tahlil qilinadi. Olimning mumtoz adabiyot namunalari, xususan Alisher Navoiy asarlarining ilmiy-tanqidiy matnini yaratishdagi nazariy prinsiplari va amaliy ishlari, shuningdek, matnshunoslik metodikasini shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan.
Copyright (c) 2026 Shahnoza Jumayeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“QUTADG‘U BILIG”DA HARB ISHIGA OID BA’ZI MULOHAZALAR
Ushbu matnda XI asr turkiy davlatchiligi va harbiy san’atining muhim siyosiy-huquqiy yodgorligi — Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asari harbiy-tahliliy jihatdan ko‘rib chiqilgan. Maqolada Qoraxoniylar davri harbiy tizimi, sarkarda (su-boshi) shaxsiga qo‘yiladigan ma’naviy-intellektual talablar hamda “alplik” va “bilig” tushunchalarining o‘zaro uyg‘unligi tahlil qilinadi. Shuningdek, asarda keltirilgan razvedka, pistirma (pusug‘) va tungi bosqin kabi taktik usullar, qurol-aslaha (tolum) tushunchasining mazmun-mohiyati hamda turkiy harbiy strategiyaning o‘ziga xos xususiyatlari ilmiy asoslab berilgan.
Copyright (c) 2026 Guzal Maxmudova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“GULISTON” ASARINING BIR QOʻLYOZMA NUSXASI XUSUSIDA
Mazkur maqolada Ogahiy tomonidan tarjima qilingan "Guliston" asarining 2019-yilda topilgan va hozirgi kunda Xorazm Ma'mun akademiyasi qoʻlyozmalar fondida saqlanayotgan qo‘lyozma nusxasi asosida matniy tahlil amalga oshiriladi. Qo‘lyozmaning paleografik xususiyatlari, imlo va grafika jihatlari, fonetik hamda morfologik shakllari o‘rganiladi. Matnni tabdil qilish jarayonida uchraydigan muammolar va ularni hal etish prinsiplari yoritiladi. Tadqiq natijasida qo‘lyozmaning matniy ahamiyati aniqlanadi.
Copyright (c) 2026 Shaxnoza Nodirova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“LİSON UT-TAYR” DOSTONİNİNG QO‘LYOZMA NUSXALARI
Ushbu maqolada Alisher Navoiyning “Lison ut-tayr” asarining o‘zbek adabiyotshunosligida o‘rganilishi, uning qo‘lyozma nusxalari va ilmiy-tanqidiy matnini yaratish jarayoni haqida ma’lumot beriladi. Asarning turli davrlarda ko‘chirilgan qo‘lyozmalari hamda ularning turli kutubxona fondlarida saqlanishi haqida ham so‘z yuritiladi. Shuningdek, Navoiy asarlari ustida olib borilgan tekstologik tadqiqotlarning ahamiyati yoritiladi.
Copyright (c) 2026 Oliya Qodirova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ALISHER NAVOIY ASARLARINI O‘RGANISHDA XX ASR OLIMLARI VA HOZIRGI DAVR NAVOIYSHUNOSLARINING ILMIY QARASHLARI
Navoiy asarlari XV asrdan boshlab sharq mamlakatlarida mutolaa qilingan bo‘lsa-da, ularni ilmiy asosda o‘rganish jarayoni, asosan, XX asrda shakllandi. XX asr navoiyshunosligi Navoiy merosini adabiyot tarixi, ijtimoiy tafakkur, badiiy tafakkur taraqqiyoti doirasida tadqiq etishga yo‘naltirilgan bo‘lsa, hozirgi davrda ushbu tadqiqotlar matnshunoslik, manbashunoslik, tasavvufshunoslik va poetika kabi zamonaviy ilmiy yo‘nalishlar bilan boyitilmoqda. Mazkur maqolada Alisher Navoiy asarlarini o‘rganishdagi XX asr olimlari va hozirgi olimlarning ilmiy qarashlari va asarlar to‘g‘risidagi ilmiy yondashuvlarining turlicha tafovutlari haqida so’z boradi. Shuningdek, maqolada navoiyshunos olimlarning metodologik usullarining hamda asosiy xulosalarining qiyosiy tahlili o‘rin olgan.
Copyright (c) 2026 Guljaxon Raxmonjonova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“QISSASI RABG‘UZIY” ASARINING O‘ZIGA XOSLIGI VA QIYOSI
Nosiruddin Rabg‘uziyning hayoti, ham diniy, ham adabiy asar bo’lmish ““Qissasi Rabg‘uziy”ning yaratilishi, asarning ilmiy-tarbiyaviy ahamiyati, kitobxonlar ommasidagi o‘rni haqida so’z boradi. Bundan tashqari maqolada yozuvchi asari qo‘lyozmasining turkiyalik matnshunos Aysu Ata tomonidan amalga oshirilgan, 2019-yilda Anqarada nashr etilgan tabdil nashrlari va shu bilan birgalikda 1991-yilda o‘lkamizda Ergash Fozilov tomonidan nashr etilgan tabdil bilan qiyoslangan o‘rinlari ham joy olgan. Aysu Ata tabdil nashri, Ergash Fozilov tabdili hamda asarning asl qo‘lyozmasining bir-biriga qay darajada yaqinligi, orasidagi o‘zaro farqlar ham keltirib o‘tiladi.
Copyright (c) 2026 Hulkar Saidmurodova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ABDUQODIR HAYITMETOV TADQIQOTLARIDA QIYOS USULI
Mazkur maqolada atoqli adabiyotshunos Abduqodir Hayitmetovning tadqiqotchilik mahorati haqida mulohazalar bildirilgan. Alisher Navoiy ijodining adabiy ta’sir masalalari Faxri Hirotiy, Lutfiy, Bobur asarlari bilan qiyosiy o‘rgangan maqolalari tahlilga tortilgan. Olimning tadqiqotlari o‘zbek adabiyotshunosligi taraqqiyotining deyarli hamma sohalarini o‘zida to‘la ravishda aks ettirib, fanning rivojiga katta va arzirli hissa bo‘lib qo‘shilganligi xususida mulohazalar yuritilgan.
Copyright (c) 2026 Sevinch Omonova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
HAMID OLIMJON SHE’RIYATIDA VATAN OBRAZI: BADIIY TASVIR VA GʻOYAVIY MAZMUN
Mazkur maqolada o‘zbek adabiyotining yirik namoyandasi Hamid Olimjon (1909–1944) she’riyatida Vatan obrazining badiiy talqini va g‘oyaviy-estetik mazmuni tadqiq etiladi. Tadqiqotda shoirning “O‘zbekiston” va “O‘lka” she’rlari asosiy tahlil ob’ekti sifatida tanlangan bo‘lib, ularda Vatan timsolining metaforik va lirik-psixologik ifodasi ko‘rib chiqiladi. Maqolada Hamid Olimjon ijodida vatanparvarlik lirikasining janriy xususiyatlari, obrazlar tizimi va poetik til masalalari ham muhokama qilinadi.
Copyright (c) 2026 Gʻayrat Majidov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
NAVOIY TOSHBOSMA DEVONLARIDA RUBOIY JANRINING O‘RNI
Maqolada toshbosma terma devonlarda ruboiy janrining ahamiyati ko‘rsatilib, uning joriy nashrlardagi matni o‘zaro qiyoslangan hamda farqli jihatlari tahlil qilingan.
Copyright (c) 2026 Dilnoza Rustamova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
NAVOIY “XAMSA”SIDA ILM-MA’RIFATLI XOTIN-QIZLAR TA’RIFI
Ma’ruzada buyuk o‘zbek shoiri va mutafakkiri qalamiga mansub “Xamsa” tarkibiga kirgan besh dostondagi ilm-ma’rifatli xotin-qizlar ta’riflangan nuqtalar tahlil etiladi. Shu tariqa shoir o‘z zamonasida xotin-qizlar ham erkaklar bilan teng tarzda ilm-ma’rifat olishi lozimligi g‘oyasini ilgari surgani oydinlashadi.
Copyright (c) 2026 Sultonmurod Olim https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
SHARQ MANBASHUNOSLIGI BILIMDONI (Muhammadjon Hakimovning 90 yilligiga bag’ishlanadi)
Ushbu maqolada o‘zbek manbashunoslik va matnshunoslik ilmining yirik namoyandalaridan biri bo‘lgan Muhammadjon Hakimovning ilmiy faoliyati, uning qo‘lyozma manbalarni o‘rganishdagi xizmatlari hamda Alisher Navoiy merosini tadqiq etishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Olimning asosiy asarlari, ilmiy yondashuvlari va manbashunoslikka qo‘shgan hissasi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Shuningdek, uning ilmiy merosining bugungi kun tadqiqotlari uchun ahamiyati ochib beriladi.
Copyright (c) 2026 Shafoat Hasanova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
USTOZ ABDUQODIR HAYITMETOV VA NAVOIY TANQIDCHILIGI
Buyuk mutafakkir Alisher Navoiy adabiy-tanqidiy qarashlarini o‘rganish shoir yashagan davr adabiy jarayoni, davr adabiyoti va madaniyatini o‘rganishda muhim o‘rin egallab kelmoqda. Professor A.Hayitmetovning Navoiyning adabiy-tanqidiy qarashlarini o‘rganishga bag‘ishlangan tadqiqotlari ana shu jihatdan dolzarbligini yo‘qotmay kelmoqda. Maqolada olimning Navoiy tanqidchiligini yuksak ilmiy-nazariy nuqtai nazardan tadqiq etgan qarashlari haqida fikr yuritiladi.
Copyright (c) 2026 Shoira Axmedova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
O‘zbek adabiyoti tarixini tadqiq etgan Aziz Qayumov, Abduqodir Hayitmetov, Suyuma G‘aniyeva, Saidbek Hasanov kabi ustozlarimizni yodga olar ekanmiz, “Buyuklik – oddiylikda” degan naql yodimizga tushaveradi. Chunki buyuk insonlar siymosida oddiylik, kamtarlik, kamsuqumlik, muloyimlik, shu bilan birga, ilm yo‘lidagi mehnat-u mashaqqatlarni zimmasiga olishdek ulkan fidoiylik mujassam ekanligini his qilamiz. Filologiya fanlari doktori, professor Muhammadjon Hakimovda ham ana shu fazilatlar ustuvor edi, desam mubolag‘a bo‘lmaydi.
Copyright (c) 2026 Faridaxon Karimova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
LIRIK TURKUM – MUSTAQIL SHE’RLAR TO‘PLAMI
Mazkur maqolada o‘zbek she’riyatida lirik turkum – mustaqil she’rlar to‘plami ekanligi masalasi uning tadrijiy taraqqiyoti va takomili nuqtai nazaridan o‘rganildi. Erkin Vohidovning “Donishqishloq latifalari”, Eshqobil Shukur qalamiga mansub “Qadimgi bitiktoshlarga yozuvlar” kabi she’riy turkumlar masala mohiyatini anglatish maqsadida tahlilga tortildi. Lirik turkumga kiritilgan she’rlarning mustaqilligi, ularning bir markazga yagona mavzu va maqsad orqali birlashtirilgani, tasvirdagi makon va zamon birligi va boshqa jihatlarga ham e’tibor qaratildi.
Copyright (c) 2026 Obidaxon Fayzullayeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
QADIM TURKIY SHE’RIYAT ABDUQODIR HAYITMETOV TALQINIDA
Filologiya fanlari doktori, professor, ilk marta Beruniy nomidagi davlat mukofoti sovrindori ustoz Abduqodir Hayitmetovning tadqiqotlarida XI asrning yirik folklorshunos va adabiyotshunos olimi Mahmud Qoshg‘ariyning “Devoni lug‘otit turk” asari tarkibidagi qadim turkiy she’riyat namunalari, qadimgi ajdodlarimizning his-tuyg‘ularini, ma’naviy dunyosini she’riy til bilan xalqchil va realistik uslubda tasvirlashga, inson ruhiyatidagi holatlarni aniq yoritishga , haqqoniy, haqiqiy lavhalar yaratishga asos bo‘lgan badiyat durdonalari sifatida talqin qilinadi. Xususan, zukko olimning “Hayotbaxsh chashma” kitobidan o‘rin olgan, “Qadim turkiy she’riyat haqida” sarlavhasi ostidagi tadqiqotida xalqimiz ma’rifati va madaniyatining ildizi chuqurligi, qadim tarixning qudrati mustahkamligi va hayotbaxshligi qadim turkiy she’riyat namunalarini chuqur g‘oyaviy-badiiy tahlil qilib berish orqali isbotlab berilgan. Maqolada ustoz olim qalamiga mansub “Qadim turkiy she’riyat” haqidagi tadqiqotning ilmiy qimmati haqida mulohaza yuritilgan.
Copyright (c) 2026 Shavkat Hayitov , Munisa Boymurodova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
HUSAYN BOYQARO VA ALISHER NAVOIYNING DO‘STLIGI
Ushbu maqolada ulug‘ shoir va mutafakkir Alisher Navoiy hamda uning do‘sti, hamdami Husayn Boyqaro o‘rtasidagi munosabatlar haqida so‘z boradi. Hukmdorning shoir hayoti va ijodida tutgan o‘rni tadqiq qilinadi.
Copyright (c) 2026 Farruxbek Olim https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
OLIMLIKDA SERMAHSUL, INSONLIKDA SERTAKALLUF USTOZ
Muhammadjon Hakimov deganda ko‘z o‘ngimda olimlik va odamiylikni o‘zida mujassam etgan inson gavdalanadi. Va men ana shunday zotning shogirdi ekanligim bilan faxrlanaman. Zotan, mendagi ushbu iftixor tuyg‘usi odatiy ma’noddagi faxrlanish emas. Gap shundaki, ular meni necha muddat zimdan kuzatganlaridan keyingina o‘zlariga shogird bo‘lishimni taklif qilganlar va men bu taklifni xushnudlik bilan qabul qilganman. Zero, bunday zahmatkash olimning yetagida ilm olamiga kirish men uchun ayni muddao edi. Chunki ular muzeydagi boshqa ilmiy xodimlardan o‘ta kamtarliklari, kamsuqumliklari va xushfe’lliklari bilan ajralib turardilar.
Copyright (c) 2026 Yusuf Tursunov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
МУҲАММАДЖОН ҲАКИМОВНИНГ МАНБАШУНОСЛИККА ДОИР НОЁБ ТАДҚИҚИ
Луғат – муҳим тадқиқот ҳисобланади. Инчунин, у маълум соҳага оид бўлса жуда ҳам мураккаб ва диққатли бўлишни талаб қилади. Луғат тузиш эса энг машаққатли ва оғир ижод ва меҳнат маҳсулидир. У узоқ йиллар давомида материал йиғиш, таснифлаш, тайёрлаш ва таҳрирлашни бошдан кечириши маълум. Нафақат катта қомусий ёки изоҳли луғатлар, ҳатто турли соҳалар бўйича тайёрланувчи махсус луғатлар ҳам бу жараёндан мустасно эмас.
Copyright (c) 2026 Отабек Жўрабоев https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ALISHЕR NAVOIY LIRIKASIDA BIOGRAFIK MUALLIF VA LIRIK SUBYEKT DIXOTOMIYASI
Ushbu maqolada Alisher Navoiy lirikasida biografik muallif va lirik subyekt o‘rtasidagi dixotomik munosabatlar fenomenologik hamda kognitiv nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Mumtoz matn ontologiyasida real tarixiy shaxs va badiiy «Men»ning o‘zaro farqli jihatlari M.M. Baxtin, G. Rikkert kabi jahon nazariyotchilarining «estetik masofa», «tashqarida turish» (вненаходимост) konsepsiyalari asosida ochib beriladi. Shuningdek, lirik she’riyatda biografik faktlarni to‘g‘ridan to‘g‘ri matnga ko‘chirishdagi ilmiy xatarlar («biografik adashish») ko‘rsatilib, lirik iqror va «kasri nafs» motivlari irfoniy strategiya sifatida tahlil qilinadi. Maqola mumtoz Sharq she’riyati tabiatini tushunishda yangicha nazariy-metodologik yondashuvlarni taklif etadi.
Copyright (c) 2026 Munisjon Hakimov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
NAVOIY “XAMSA”SI ABDUQODIR HAYITMETOV TALQINIDA
Maqola atoqli navoiyshunos Abduqodir Hayitmetovning Alisher Navoiy “Xamsa”si yuzasidan olib borgan tadqiqotlariga munosabat bildirilgan. Olimning xamsashunoslikdagi ilmiy kashfiyotlari hanuz o‘z ilmiy qimmatini saqlab kelayotgani haqida mulohazalar yuritilgan.
Copyright (c) 2026 Zarif Quvonov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Ushbu maqolada sharq mumtoz adabiyotining eng murakkab va salmoqli janrlaridan biri bo‘lgan qasidaning o‘ziga xos turi — bahoriyalar tadqiq etiladi. Tadqiqotda bahoriya qasidalarining tarkibiy qismlari, xususan, tabiat uyg‘onishini badiiy bo‘yoqlarda chizib beruvchi tashbib qismining g‘oyaviy-estetik vazifalari yoritilgan. Maqolada qasidago‘y ijodkorlar merosidagi bahoriyalar misolida tabiat hodisalarining hukmdor shaxsi va uning odilligi bilan mahoratli bog‘lanishi (husni ta’lil) tahlil qilingan. Shuningdek, janr rivojida saroy adabiy muhiti va hukmdorlar homiyligining o‘rni ilmiy asoslab berilgan.
Copyright (c) 2026 M.J. Xasanova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRIDA QISSAXONLIK KECHALARINING AHAMIYATI (Abduqodir Hayitmetovning “Temuriylar davri o‘zbek adabiyoti” asari ma’lumotl
Ushbu ilmiy maqola Amir Temur huzurida o‘tkazilgan qissaxonlik kechalari mazmun-mohiyatiga bag‘ishlanadi. Tarixiy manbalarga qaraganda, Amir Temur va temuriylar huzuridagi qissaxonlar hukmdorlarga xalq og‘zaki ijodi namunasi bo‘lgan diniy, tarixiy va jangnoma qissalarni she’riy yoki nasriy tarzda so‘zlab berishgan. Bunday qissalar temuriy sultonlarga nafaqat o‘tmishda hukmdorlar tomonidan yo‘l qo‘yilgan xatolardan saboq chiqarishlariga xizmat qilgan, balki ularga jangovor ruh va badiiy zavq ato etgan.
Copyright (c) 2026 Sherxon Qorayev https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
TEMURIYLАR DАVRI O‘ZBEK АDАBIYOTI АBDUQODIR HАYITMETOV TАLQINIDА
Mаzkur mаqolаdа Temuriylаr dаvri o‘zbek аdаbiyotining ilmiy tаlqini mаshhur аdаbiyotshunos olim Аbduqodir Hаyitmetov qаrаshlаri аsosidа tаhlil qilinаdi. Olimning temuriylаr dаvri mаdаniy muhiti, аdаbiy jаrаyon, shoirlаr fаoliyаti hаmdа аdаbiyotning ijtimoiy-mа’nаviy аhаmiyаti hаqidаgi ilmiy xulosаlаri yoritilаdi. Shuningdek, Hаyitmetovning Аlisher Nаvoiy dаvri аdаbiy muhitini bаholаshdаgi ilmiy metodologiyаsi hаm ko‘rib chiqilаdi.
Copyright (c) 2026 Xurshidа Bаrotovа https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ALISHER NAVOIY G’AZALLARIGA BOG‘LANGAN MUXAMMASLARNING MATNIY TADQIQI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi FA Sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar fondida saqlanayotgan 1157 inventar raqamli bayoz asosida XX asr boshlaridagi Xorazm adabiy muhitida Alisher Navoiy g‘azallariga bog‘langan muxammaslar she’riy musobaqa shaklida faol davom ettirilgani aniqlanadi. Tadqiqot natijalari bayozlarni Navoiy g‘azallari matn tarixini, variantologiyasini va adabiy ta’sir doirasini o‘rganishda mustaqil matnshunoslik manbasi sifatida qarash zarurligini ko‘rsatadi.
Copyright (c) 2026 Sitora Shomurodova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
TEMURIYLAR DAVRI VA ALISHER NAVOIY FENOMENI
Alisher Navoiy oʻzidan ulkan bir meros qoldirgan, badiiy soʻz san’atini eng yuksak choʻqqilarga olib chiqqan buyuk san’atkordir. Uning asarlarida biz insoniyat tamadduni erishgan barcha yutuqlarni, tarixiy shaxslarni, tarixiy voqyelikni, inson ruhiyatning nozik qirralarini keng polotnolarda, yuksak badiiyat va zoʻr mahorat bilan tasvirlanganining guvohi boʻlamiz. Shuning uchun Alisher Navoiy oʻz davrininggina emas, balki jahoniy koʻlam kasb etgan dunyo shoiri, jahon adabiyotining eng yetuk namoyondasidir. Navoiyning har bir asari jasorat timsolidir. Uning she’riyati ham, “Xamsa”si, ilmiy, tarixiy asarlari ham yuksak badiiy tafakkur namunasi, ijodkorlik namunasidir. Navoiy asarlari uning merosini oʻrganish uchungina emas, balki oʻsha davr adabiy muhiti, millat badiiy tafakkur tarixini oʻrganishda ham muhim manba boʻlib xizmat qiladi. Alisher Navoiy fenomini anglash uchun temuruylar davridagi san’at, madaniyat, millat tafakkuridagi evrilishlarni chuqur tadqiq etish lozim boʻladi.
Copyright (c) 2026 Jabbor Eshonqulov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
H.SULAYMONNING “HINDISTON QO‘LYOZMA FONDLARI BO‘YLAB” MAQOLASI HAQIDA
Maqolada atoqli navoiyshunos olim Hamid Sulaymon boshchiligida 1970-yillarda Hindistonga uyushtirilgan ilmiy ekspeditsiya tafsilotlari va uning natijalari tahlil qilingan. Muallif safar davomida aniqlangan nodir qo‘lyozmalar, jumladan, Alisher Navoiy asarlarining faksimile nusxalari hamda fanga noma’lum bo‘lgan yangi manbalar haqida qimmatli ma’lumotlarni keltiradi. Tadqiqot xorijda saqlanayotgan milliy adabiy merosimizni o‘rganish va ilmiy iste’fodaga kiritishning ahamiyatini ochib berishga xizmat qiladi.
Copyright (c) 2026 Abdurasul Eshonboboyev https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Nurali Qobul asarlari bilan o‘zbek adabiyoti rivoji va jamiyat taraqqiyotiga o‘z hissasini qo‘shgan ijodkordir. Mazkur maqolada ushbu adibning “Unutilgan sohillar”, “Johillik va qotillik”, “Maymunlar mamlakati yoxud yovvoyilar orasida” kabi asarlari badiiy tahlil qilinadi. Ularda yozuvchining qahramon yaratish mahorati tadqiq etilib, ayni asarlarning zamonaviy o‘zbek adabiyotida tutgan o‘rni haqida mulohazalar yuritiladi.
Copyright (c) 2026 Abdunabi To‘ychiyev https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
DILAFGOR IJODIDA MUNOJOT JANRINING TASAVVUFIY ASOSLARI VA POETIK TALQINI
XX asr boshlarida yashab ijod qilgan maʼrifatparvar ijodkorlar adabiy merosini o‘rganish borasida qator ilmiy va amaliy ishlar amalga oshirildi. Biroq bu davr adabiyoti bo‘yicha tadqiqotchilarini kutayotgan mavzular talaygina ekani ham ayni haqiqatdir. Dilafgorning “Gulshani Dilafgor” to‘plamidagi lirik asarlarni adabiyotshunoslik hamda adabiy manbashunoslik va matnshunoslik yo’nalishida erishgan so‘nggi yutuqlar asosida tadqiq etish dolzarb ilmiy vazifalardan.
Copyright (c) 2026 Sobir Mansurov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
SULAYMON BOQIRG‘ONIY HIKMATLARINING BADIIY-IRFONIY OLAMI
Maqolada yassaviylik tariqati va hikmatnavislik an’anasining davomchisi Sulaymon Boqirg‘oniy ijodiy merosining badiiy o‘ziga xosligi tahlil qilingan. Sulaymon Boqirg‘oniy hikmatlarining asosiy g‘oyaviy yo‘nalishi, mavzu ko‘lami, ishq talqini va oshiq obrazining irfoniy mohiyati hamda badiiy-ifodaviy xususiyatlari yoritilgan.
Copyright (c) 2026 Elnura Qurbonova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
RAUF PARFI QOʻLYOZMA MATNLARINING TASNIFIY TAHLILI
Ushbu maqola Rauf Parfi asarlari qo‘lyozmalarining tasnifiy tahliliga bag‘ishlangan bo‘lib, ular til, yozuv, shakl va janr jihatdan tasnif etilgan. Muallif nafaqat qo‘lyozma asarlar tasnifiga, balki shoirning kitoblari va qo‘llagan taxalluslarini ham tasnif qiladi.
Copyright (c) 2026 Go‘zal Matyoqubova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ПЕЙОРАТИВНЫХ ЕДИНИЦ В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ (НА МАТЕРИАЛЕ ЛИТЕРАТУРНЫХ ИСТОЧНИКОВ)
В статье рассматриваются лексико-семантические особенности пейоративных единиц в русском и узбекском языках на материале художественной литературы. Проводится сравнительный анализ способов выражения отрицательной оценки, выявляются общие и специфические черты пейоративной лексики в двух языках. Особое внимание уделяется словообразовательным, семантическим и прагматическим аспектам функционирования пейоративов в литературном дискурсе.
Copyright (c) 2026 Матлуба Зарипова https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
BOBUR – HARBIY SARKARDA, TADBIRKOR, ADOLATLI VA SAXOVATLI HUKMDOR
Mazkur maqolada Boburning lashkarboshi sifatida ishtirok etgan janglari, qo‘shin tuzilishi, harbiy san’ati to‘g‘risida tafsilotlar berilgan bo‘lib, ular orqali Temuriylar davri harbiy san’atiga daxldor ko‘plab ma’lumotlar bilan tanishish mumkin. Maqolada Boburning Farg‘ona, Samarqand, Kobul saltanatidagi hukmronligi, Hindistonni zabt etish yuzasidan amalga oshirgan harakatlari yoritib berilgan. Bobur Hindistonni qo‘lga kiritganidan so‘ng, juda katta bunyodkorlik ishlarini amalga oshirdi, ariq - kanallar qazdirdi, bog‘ - rog‘lar bunyod etdi, muhtasham imoratlar tikladi. Bobur mirzo tabiatan adolatli va saxovatpesha inson bo‘lgan, uni saltanat barpo etishdan asosiy maqsadi xalq xizmati, ezgu - amallarni ado etish, islom dini qadriyatlarini avaylab - asrash, adolatni o‘rnatish va xayr - saxovatni amalga oshirishdan iborat bo‘lgan. Bobur mamlakat kuch - qudratini mustahkamlashda ishtirok etgan saroy a’yonlari va beklari, lashkar va navkarlari, qurilish va obodonchilik ishlarida band bo‘lganlarni mehnat va ranjini inobatga olib, ularga hadya, in’om va sovg‘alar berib borgan, bu ulug‘ hukmdorning bag‘rikengligi va saxovatidan dalolat edi. Xulosa o‘rnida shuni aytish joizki, Bobur mirzo yirik davlat arbobi, salohiyatli lashkarboshi, saxovatli va adolatli hukmdor sifatida nom qoldirgan shaxs sanaladi.
Copyright (c) 2026 Muhammadqosim Olimov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
BADRIDDIN HILOLIYNING “SHOH VA GADO” DOSTONIDA YUSUF (A.S.) OBRAZI
Ushbu maqolada Badriddin Hiloliyning “Shoh va gado” dostonida Yusuf (a.s.) obrazi bilan bog‘liq talmehlar va badiiy timsollar tahlil qilinadi. Maqolada dostonning turli fasllarida keltirilgan baytlar qiyosiy-tahlil qilinib, ularning irfoniy va ijtimoiy-axloqiy funksiyalari yoritilgan.
Copyright (c) 2026 Aziza Muratova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
NAVOIYSHUNOS OLIM ABDUQODIR HAYITMETOV PORTRETIGA CHIZGILAR
Maqolada adabiy tanqidning tarixiy-biografik yo‘nalishi va unda adabiy portret janrining o‘rni tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor adabiyotshunos olim Rahim Vohidovning “Navoiy qalbi-la sirlashgan inson” risolasiga qaratilib, unda yirik navoiyshunos Abduqodir Hayitmetovning ilmiy-ijodiy faoliyati, ma’naviy qiyofasi hamda o‘zbek navoiyshunosligi rivojiga qo‘shgan hissasi yoritilganligi ko‘rsatib beriladi. Maqolada shogird va ustoz munosabatlari, ilmiy merosni qadrlash, olimning tadqiqotchilik mahorati va tanqidchining baholash mezonlari ilmiy tahlil asosida ochib berilgan. Shuningdek, A.Hayitmetov asarlarining o‘zbek adabiyotshunosligi va navoiyshunoslik taraqqiyotidagi ahamiyati yoritiladi.
Copyright (c) 2026 Dilnavo Nazarova https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
ALISHER NAVOIYNING “MAHBUB UL-QULUB” ASARI QO‘LYOZMASI MUHAMMADJON HAKIMOV TADQIQOTLARIDA
Maqolada Muhammadjon Hakimovning Alisher Navoiyning “Mahbub ul-qulub” asari qo‘lyozmalarining qiyosiy tadqiqi, jumladan, olimning 1983-yilda nashr etilgan “Navoiy asarlari qo‘lyozmalarining tavsifi” kitobiga kiritilgan 19 ta “Mahbub ul-qulub” asari nusxasi va ularning matniy xususiyatlari haqida muhim ilmiy-nazariy xulosalar chiqarilgan.
Copyright (c) 2026 Feruza Qarshiyeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“DEVONI FONIY”DAGI TATABBU’ VA TAVR G‘AZALLARNING MATNIY QIYOSIY TAHLILI
Mazkur maqolada Alisher Navoiy ijodining muhim qismi bo‘lgan “Devoni Foniy” asarining turli qo‘lyozma nusxalari o‘rganilib, tatabbu’ va tavr g‘azallardagi matniy tafovutlar qiyosiy tahlil qilinadi. Qo‘lyozmalar orasidagi farqlar leksik, morfologik, strukturaviy jihatlar bilan bir qatorda kotib xatolari va poygir xatoliklari bilan ham bog‘liq. Ayni maqolamizda g‘azal va baytlarning mazmuniga ta’sir qiluvchi leksik tafovutlar tahlilga tortilgan.
Copyright (c) 2026 Mabruk Djurayev https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
SHERMUHAMMAD MUNIS QASIDALARINI TADQIQ ETISH MASALALARI
Mazkur tezisda Xorazm adabiy muhitida qasidanavislik an’analari va bu janr rivojida Munis Xorazmiyning o‘rni, shoir devonining qo‘lyozma va toshbosma nusxalari va “Firdavs ul-iqbol” asaridan o‘rin olgan qasidalari hamda ularning o‘rganilishi xususida fikr-mulohazalar bildirilgan.
Copyright (c) 2026 Jobir Ismatilloyev https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
HABIBULLO OXUND (HABIBIY) DEVONINING QO‘LYOZMA MANBALARI VA MATNIY XUSUSIYATLARI
Ushbu tadqiqot XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Xorazm adabiy muhitida ijod qilgan shoir Habibullo Oxund (Habibiy) devonining qo‘lyozma manbalari va matniy xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlanadi. Habibiy o‘z davrining boy madaniy hayotiga munosib hissa qo‘shgan bo‘lsa-da, uning adabiy merosi hozirga qadar yetarli darajada tadqiq etilmagan. Tadqiqot O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida fondida saqlanayotgan qo‘lyozma nusxalar asosida olib borildi.
Copyright (c) 2026 Gulmira Kentayeva https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
“MAZHAR UL-AJOYIB” DOSTONINING “TO‘TINOMA” TURKUM ASARLARDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada “To‘tinoma” an’anasi asosida chig‘atoy tilida yaratilgan “Mazhar ul-ajoyib” asarining matniy xususiyatlari, tarjima manbasi, kompozitsion qurilishi hamda til-imlo xususiyatlari tahlil qilinadi. Asarning Naxshabiy tarjimasiga munosabati, boshqa turkiy “To‘tinoma”lardan farqli jihatlari va matnshunoslikdagi ahamiyati ilmiy mulohazalar asosida yoritiladi.
Copyright (c) 2026 Umedjon Majidov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
UBAYDIY “KULLIYOT”I TARKIBIDAGI FORSIY QIT’ALAR MATNIY-QIYOSIY TADQIQI
Ubaydullaxon XV asr o‘zbek davlatchiligi va ma’naviy hayotida alohida o‘ringa ega bo‘lgan shayboniyzoda hukmdordir. U o‘zbek xalqi milliy merosiga ma’nan katta hissa qo‘shdi. Mazkur asarlar ichida Ubaydullaxonning forsiy devoni ushbu kunga qadar keng ilmiy tadqiq etilmagay tadqiqotchilar nazaridan chetda qolmoqda. Devondagi unga tegishli forscha qit'alar sulton hayotida ro‘y bergan voqealarga uning munosabati va badiiy tafakkuri haqida xabardor qiladi. Mazkur maqolada Ubaydullaxonning forsiy qit'alarining matniy tadqiqi va g‘oyaviy-badiiy ko‘lami haqida mulohazalar yuritilgan.
Copyright (c) 2026 Rahmatjon To‘raqulov https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0