SUN’IY INTELLEKT AI ASOSIDA TALABALARNING O‘Z-O‘ZINI O‘QITISH (SELF-LEARNING) KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISH
Abstract
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (AI) texnologiyalarining ta’lim jarayonida talabalarning o‘z-o‘zini o‘qitish (self-learning) kompetensiyasini shakllantirishdagi o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Bugungi raqamli davrda ta’lim jarayoni tobora avtomatlashtirilayotgan bir paytda, AI texnologiyalari talabalarning mustaqil o‘qish, tahlil qilish va bilimlarni amaliy qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali vosita sifatida qaralmoqda. Tadqiqotda AI asosida individual o‘quv yo‘nalishlarini aniqlash, o‘quvchilarning bilim darajasini avtomatik baholash, shaxsiy tavsiyalar berish va o‘rganish jarayonini adaptiv boshqarish imkoniyatlari o‘rganilgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, AI tizimlari talabalarda tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, muammoli vaziyatlarda mustaqil qaror qabul qilish, o‘zini o‘zi nazorat qilish va o‘z-o‘zini rivojlantirish kabi ko‘nikmalarni shakllantirishga xizmat qiladi. Shuningdek, sun’iy intellekt vositalari o‘qituvchining an’anaviy rolini o‘zgartirib, uni yo‘naltiruvchi va maslahat beruvchi sifatida yangi pedagogik pozitsiyaga olib chiqadi. Maqolada AI texnologiyalarining shaxsiylashtirilgan ta’lim tizimidagi afzalliklari, ularning o‘quv motivatsiyasini oshirishdagi roli va ta’lim samaradorligini kuchaytirishdagi ikoniyatlari asoslab berilgan.
References
Crompton, H., & Burke, D. (2021). Artificial Intelligence in Higher Education: Opportunities for Enhancing Self-Learning Competencies. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 18(45), 1–15.
(Кромптон Х., Берк Д. Sun’iy intellektning oliy ta’limdagi imkoniyatlari: O‘z-o‘zini o‘qitish kompetensiyalarini rivojlantirish // Xalqaro ta’lim texnologiyalari jurnali, 2021. – Bet 1–15.)
Gao, Z., Cheah, J.-H., Lim, X.-J., & Luo, X. (2022). The Role of AI in Promoting Self-Directed Learning: A Cross-Cultural Perspective. Computers & Education, 184, 104530.
(Гао З., Чеа Ж.-Х., Лим Х.-Ж., Луо С. Sun’iy intellektning mustaqil ta’limni rivojlantirishdagi roli // Kompyuterlar va ta’lim, 2022. – Bet 1–12.)
Shi, J., Liu, W., & Hu, K. (2023). Personalized Learning through Artificial Intelligence: Enhancing Student Autonomy and Motivation. Behavioral Sciences, 13(5), 705.
(Ши Цзяцзя, Лю Вэйтун, Ху Кэ. Sun’iy intellekt orqali shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim: Avtonomiya va motivatsiyani oshirish // Xulq-atvor fanlari jurnali, 2023. – Bet 1–10.)
OECD. (2021). AI and the Future of Education: Policy Implications and Recommendations. Paris: OECD Publishing.
(OECD. Sun’iy intellekt va ta’lim kelajagi: siyosiy tavsiyalar. – Parij: OECD nashriyoti, 2021. – Bet 45–68.)
UNESCO. (2022). Artificial Intelligence in Education: Challenges and Opportunities for Sustainable Development. Paris: UNESCO Publishing.
(YUNESKO. Ta’limda sun’iy intellekt: Barqaror rivojlanish uchun muammolar va imkoniyatlar. – Parij: YUNESKO nashriyoti, 2022. – Bet 10–50.)
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 O‘lmas Zoirov
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Litsenziya shartlari
Bu ish Creative Commons Attribution-NoCommercial 4.0 xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan. Ushbu litsenziya nusxasini koʻrish uchun http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ saytiga tashrif buyuring yoki Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, AQShga xat yuboring.
Ushbu litsenziyaga muvofiq, siz:
Ulashish — materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va qayta tarqatish
Moslashtiring - remiks qiling, o'zgartiring va materialga asoslang
Litsenziya shartlariga rioya qilgan holda litsenziar ushbu erkinliklarni bekor qila olmaydi. Quyidagi shartlar asosida:
Atribut - Siz tegishli kredit berishingiz, litsenziyaga havolani taqdim etishingiz va o'zgartirishlar kiritilganligini ko'rsatishingiz kerak. Siz buni har qanday oqilona yo'l bilan qilishingiz mumkin, lekin litsenziar sizni yoki sizning foydalanishingizni ma'qullashini taklif qiladigan tarzda emas.
Notijorat - Siz materialdan tijorat maqsadlarida foydalana olmaysiz.
Hech qanday qo'shimcha cheklovlar yo'q - Siz boshqalarga litsenziya ruxsat bergan har qanday harakatni qonuniy ravishda cheklaydigan qonuniy shartlar yoki texnologik choralarni qo'llay olmaysiz.
