SUNʼIY INTELLEKT VA INSONIY MUNOSABATLAR TRANSFORMATSIYASI, ARXITEKTURA TAʼLIMIDA SHAXSIY MUVAFFAQIYAT VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Abstract
Maqola arxitektura taʼlimida sunʼiy intellekt (SI) qoʻllanishining oʻqituvchi–talaba munosabatlari, talabaning ijodkorligi va zamonaviy kompetensiyalariga taʼsirini yoritadi. SI vositalari tez surʼatda joriy etilayotgan boʻlsada, ularni dars jarayoniga didaktik jihatdan toʻgʻri integratsiya qilish hamda insoniy muloqotni saqlab qolishga qaratilgan metodik yondashuvlar hali toʻliq tizimlashtirilmagan. Ushbu tadqiqotda Scopus va boshqa indekslangan jurnallarda (MDPI, Frontiers, Springer va b.) chop etilgan ilmiy ishlar tahlili asosida konseptual-analitik yondashuv qoʻllanildi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, sunʼiy intellekt yordamida dizayn gʻoyalari tezroq ishlab chiqiladi, koʻplab variantlar sinovdan oʻtkaziladi va BIM (Building Information Model) taʼlimda murakkab jarayonlarni tushuntirish hamda tekshirish ancha yengillashadi. Shu jarayonda oʻqituvchi roli koʻproq yoʻnaltiruvchi va maslahat beruvchiga aylanib, talabalarda sunʼiy intellektdan samarali foydalanish koʻnikmalari hamda etik qoidalarga rioya qilish majburiy kompetensiya sifatida shakllanadi. Shuningdek, oʻquv rejalarga “AI-integratsiyalashgan dizayn” va “Algoritmik tafakkur” kabi yangi modullarni kiritish, shaxsiylashtirilgan AI-tutorlardan foydalanish hamda baholash jarayonida “AI + oʻqituvchi” gibrid modelini joriy etish zarurligi taʼkidlanadi. Ushbu tavsiyalar AI qoʻllangan arxitektura kurslarining samaradorligi va ijodkorlikka ijobiy taʼsiri, shuningdek talabalar va pedagoglar qarashlarida kuzatilgan tafovutlar bilan asoslanadi.
References
Alshahrani, A., & Mostafa, A. M. (2025). Enhancing the use of artificial intelligence in architectural education – case study Saudi Arabia. Frontiers in Built Environment, 1-11. https://doi.org/10.3389/fbuil.2025.1610709
Aly, A., Elazazy, A., & Sharaf, N. (2025). Integrating Generative AI in Architectural Education: A Comparative study of traditional, stock LLMs, and custom tools. Proceedings of the 17th International Joint Conference on Computer Vision, Imaging and Computer Graphics Theory and Applications, 415–420. https://doi.org/10.5220/0013378000003912
https://news.utexas.edu/2024/09/12/architecture-students-designing-with-ai/#:~:text
Sahraoui, I., Kim, K., Gao, L., Din, Z., & Senouci, A. (2025). Integrating Generative AI in BIM Education: Insights from Classroom Implementation. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2507.05296
Aly, A., Elazazy, A., & Sharaf, N. (2025). Integrating Generative AI in Architectural Education: A Comparative Study of Traditional, Stock LLMs, and Custom Tools. In Proceedings of the 20th International Joint Conference on Computer Vision, Imaging and Computer Graphics Theory and Applications (VISIGRAPP 2025) — Volume 1: GRAPP, HUCAPP and IVAPP (pp. 415-420). SCITEPRESS. https://doi.org/10.5220/0013378000003912
Zhou, M., & Peng, S. (2025). The usage of AI in teaching and studentsʼ creativity: the mediating role of learning engagement and the moderating role of AI literacy. Behavioral Sciences, 15(5), 587. https://doi.org/10.3390/bs15050587
University of Texas at Austin. (2024, September 12). Architecture Students Designing With AI. UT Austin News. https://news.utexas.edu/2024/09/12/architecture-students-designing-with-ai/
news.utexas.edu https://news.utexas.edu/2024/09/12/architecture-students-designing-with-ai/#:~:text
Alshahrani, A., & Mostafa, A. M. (2025). Enhancing the use of artificial intelligence in architectural education – case study Saudi Arabia. Frontiers in Built Environment, 11. https://doi.org/10.3389/fbuil.2025.1610709 https://www.frontiersin.org/journals/built-environment/articles/10.3389/fbuil.2025.1610709/full
Jin, S., Tu, H., Li, J., Fang, Y., Qu, Z., Xu, F., Liu, K., & Lin, Y. (2024). Enhancing Architectural Education through Artificial Intelligence: A Case Study of an AI-Assisted Architectural Programming and Design Course. Buildings, 14(6), 1613. https://doi.org/10.3390/buildings14061613
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Shaxodat Umarkulova

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Litsenziya shartlari
Bu ish Creative Commons Attribution-NoCommercial 4.0 xalqaro litsenziyasi ostida litsenziyalangan. Ushbu litsenziya nusxasini koʻrish uchun http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/ saytiga tashrif buyuring yoki Creative Commons, PO Box 1866, Mountain View, CA 94042, AQShga xat yuboring.
Ushbu litsenziyaga muvofiq, siz:
Ulashish — materialni istalgan vosita yoki formatda nusxalash va qayta tarqatish
Moslashtiring - remiks qiling, o'zgartiring va materialga asoslang
Litsenziya shartlariga rioya qilgan holda litsenziar ushbu erkinliklarni bekor qila olmaydi. Quyidagi shartlar asosida:
Atribut - Siz tegishli kredit berishingiz, litsenziyaga havolani taqdim etishingiz va o'zgartirishlar kiritilganligini ko'rsatishingiz kerak. Siz buni har qanday oqilona yo'l bilan qilishingiz mumkin, lekin litsenziar sizni yoki sizning foydalanishingizni ma'qullashini taklif qiladigan tarzda emas.
Notijorat - Siz materialdan tijorat maqsadlarida foydalana olmaysiz.
Hech qanday qo'shimcha cheklovlar yo'q - Siz boshqalarga litsenziya ruxsat bergan har qanday harakatni qonuniy ravishda cheklaydigan qonuniy shartlar yoki texnologik choralarni qo'llay olmaysiz.